बाजरी लागवड

 बाजरी लागवड

बाजरी हे कमी कालावधीत तयार होणारे व पाण्याचा ताण सहन करू शकणारे एक आशादायी पीक आहे .

बाजरी लागवड
बाजरी लागवड

जमीन : 

पाण्याचा चांगला निचरा होणारी , हलकी ते मध्यम जमीन या पिकासाठी योग्य होय . 

पूर्वमशागत व भरखते : 

जमीन साधारणतः १५ सें.मी. पर्यंत खोल नांगरावी व २ ते ३ वेळा वखरणी करून शेत तयार करावे . पूर्वमशागतीचे वेळी १० ते १५ गाड्या चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कम्पोस्ट खत प्रती हेक्टरी शेतात टाकावे . 

शिफारशीत संकरीत व सुधारित जाती : 

१. श्रद्धा ( आरएचबीएच ८६० ९ ) 

परिपक्व कालावधी ७० ते ८० दिवस , केवडा रोग प्रतिकारक , २५ क्विंटल धान्य व ५ टन चारा उत्पादन / हेक्टर . 

२. सबुरी ( आरएचआरबीएच - ८ ९ २४ ) 

परिपक्व कालावधी ७५ ते ८० दिवस , कणसावर केस असल्यामुळे पक्षांचा त्रास कमी , केवडा प्रतिकारक , ३० क्विंटल धान्य व ५ टन चारा उत्पादन / हेक्टर . 

३. आयसीटीपी - ८२०३ 

परिपक्व कालावधी ७० ते ८० दिवस , ठोकळ दाणा , बाजारात चांगली मागणी , १ ९ क्विंटल धान्य व ४ टन चारा उत्पादन / हेक्टर . 

हेक्टरी बियाणे - पेरणीसाठी हेक्टरी ३ ते ४ किलो बियाणे वापरावे . 

बीज प्रक्रिया : 

पेरणीपूर्वी बियाण्यास २० टक्के मिठाच्या द्रावणाची प्रक्रिया ( २ किलो मीठ + १० लिटर पाणी ) आवश्यक आहे . पाण्यात तरंगणारे हलके बी काढून नष्ट करावे . खाली बुडालेले बी पाण्याने स्वच्छ धुऊन सावलीत वाळवून पेरणीसाठी उपयोगात आणावे . 

 पेरणीपूर्वी ६ ग्रॅम मेटॅलॅक्झील  प्रति किलो बियाण्यास चोळून नंतर पेरणी करावी.

पेरणीची वेळ : 

मान्सूनचा पुरेसा पाऊस झाल्यानंतर १५ जून ते १५ जुलैपर्यंत पेरणी करावी . 

पेरणीची पद्धत : 

दोन ओळीतील अंतर ४५ सें.मी. व दोन रोपातील अंतर १० ते १२ सें.मी. ठेवावे . पेरणी २ ते ३ सें.मी. खोल करावी . सर्व शेतात समप्रमाणात बियाण्याची विभागणी खातात .होण्याकरिता पेरणीपूर्वी बियाण्यात कोरडी वाळू मिसळावी

 . विरळणी : 

रोपांची विरळणी पेरणीनंतर १० ते १५ दिवसांनी करावी . एका ठिकाणी एकच जोमदार रोप राखावे . 

खाडे भरणे : 

भरपूर ओलावा असताना विरळणीची जवळपास २ ते ३ आठवड्याची रोपे खांडण्या भरण्याकरिता आवश्यकतेनुसार उपयोगात आणावीत . 

रासायनिक खताची मात्रा , वेळ : 

हलकी जमीन - ४० किलो नत्र + २० किलो स्फुरद / हेक्टर 

मध्यम जमीन - ६० किलो नत्र + ३० किलो स्फुरद / हेक्टर 

अर्धे नत्र व संपूर्ण स्फुरद पेरणीचे वेळी द्यावे . उरलेल्या नत्राचा हप्ता पेरणीनंतर २५ ते ३० दिवसांनी जमिनीत ओलावा असताना सरत्याच्या सहाय्याने पेरावा . 

आंतरमशागत : 

पेरणीनंतर ३० दिवसांपर्यंत दोन डवरण्या व दोन खुरपण्या देऊन शेत तणविरहीत राहील याची काळजी घ्यावी . ४५ दिवसानंतर पिकात डवरणी अथवा खुरपणी करू नये , 


आंतरपीक / दुबार पीक : 

बाजरी + तूर या आंतरपिकात जोड ओळ पद्धतीत ३० सें.मी. अंतर ठेवून ओळीचे प्रमाण २ : १ किंवा ४ : २ ठेवावे . रबी हंगामात हरभरा , करडी , सूर्यफूल यासारखी पिके घेता येतात . 

किडी व त्यांचे व्यवस्थापन 

१ ) खोडमाशी : शरीरावर काळे ठिपके असतात . खोडामध्ये शिरून आतील भाग खाते , त्यामुळे शेंडा वाळतो . नियंत्रणासाठी खरीप हंगामात लवकरात लवकर पेरणी करावी . किडीचा जास्त प्रमाणात उपद्रव झाल्यास एन्डोसल्फान ३५ टक्के प्रवाही १४ मि.ली. १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी . 

२ ) खोडकिडा : अळी भुरकट रंगाची असून ती खोडात शिरून आतील भाग पोखरून टाकते . त्यामुळे शेंडा वाळतो . त्याला " डेड हार्ट " म्हणतात . याकरिता वरीलप्रमाणे उपाययोजना करावी . 

३ ) सोस किंवा हिंगे : हिंगे काळ्या किंवा हिरव्या रंगाचे असून त्यांच्या शरीरावर पट्टे असतात . हे किडे बाजरीचे पीक फुलोऱ्यात असतांना सकाळच्या वेळी पुंकेसर त्यामुळे कणसाचा बराच भाग दान्यांनी भरत नाही . याकरिता सकाळचे वेळी वारा शांत असताना कणसावर कार्बारील १० टक्के भुकटी हेक्टरी २० किलो या प्रमाणे धुरळावी .

 रोग व त्यांचे व्यवस्थापन 


१ ) केवडा किंवा गोसावी : प्रसार बियाण्याद्वारे व हवेद्वारे होतो . सुरुवातीस पाने फिक्कट पिवळी होतात व पानाचे खालील भागात बुरशीची पांढरी वाढ दिसते . या अवस्थेला ' केवडा ' म्हणतात . पुढे पाने लालसर होतात , फाटतात व वाळतात . झाडाची वाढ खुंटते . कणसात दाणे भरण्याऐवजी कणीस केसाळ होते . याला ' गोसावी ' अवस्था म्हणतात . 

मेटॅलॅक्सील हे आंतरप्रवाही बुरशीनाशक २.५ ग्रॅम क्रियाशील घटक प्रती किलो बियाण्यास पेरणीपूर्वी लावावे . बिजोत्पादन क्षेत्रामध्ये पीक ४० दिवसाचे असताना या औषधाची फवारणी करावी . रोग प्रतिकारक जातीची लागवड करावी . 

२ ) अरगट : प्रसार बियाण्याद्वारे व हवेद्वारे होतो . फुलोरा अवस्थेत कणसातील फुलातून मधासारखा चिकट पदार्थ झिरपतो . तो लालसर , पिवळा व घट्ट असतो . त्याला ' मधूबिंदू अवस्था ' म्हणतात . त्यामुळे दाणे भरत नाहीत , दाण्याऐवजी लांब काळसर टणक गाठी तयार होतात . त्या विषारी असतात . 

बिजोत्पादन क्षेत्रामध्ये फुलोऱ्याच्या अवस्थेत डायथेन एम -४५ या बुरशी नाशकाच्या ०.२ टक्के प्रमाणात दोन फवारण्या कराव्यात . रोगग्रस्त शेतातील बियाणे २० टक्के मिठाच्या पाण्यातून काढूनच पेरणीसाठी वापरावे . शेतामध्ये रोगट कणसे दिसताच काढून जाळावीत . 

कापणी व मळणी : 

दाण्याचा रंग बदलून कडक , टणक होतो . त्यावर काळसर छटा येते , त्यावेळेस पीक परिपक्व झाले असे समजावे . कापणी झाल्यावर कणसे वाळवावी . मोगरीने , खळ्यावर बैलाच्या सहाय्याने , ट्रॅक्टर फिरवून किंवा मळणीयंत्राने पिकाची मळणी करावी






टिप्पणी पोस्ट करा

0 टिप्पण्या
* Please Don't Spam Here. All the Comments are Reviewed by Admin.